ทำไม SME ต้องให้ความสำคัญกับอัตราส่วนทางการเงิน?
ในการบริหารธุรกิจ SME นอกจากจะมีกระแสเงินสดที่ดีและงบกำไรขาดทุนที่สวยหรูแล้ว การวิเคราะห์อัตราส่วนทางการเงินคือเครื่องมือทรงพลังที่ช่วยให้คุณรู้ว่าธุรกิจมีสุขภาพแข็งแรงจริงหรือไม่ โดยเฉพาะเมื่อต้องการกู้เงินจากธนาคาร หรือตัดสินใจขยายกิจการ ผลสำรวจจากธนาคารแห่งประเทศไทยในปี 2566 พบว่า SME ไทยถึง 70% ไม่ใช้อัตราส่วนทางการเงินในการตัดสินใจ ทำให้ธุรกิจล้มเหลวก่อนเวลาอันควร
เจ้าของธุรกิจควรเข้าใจอัตราส่วนทางการเงินเพื่อวางแผนอย่างมีประสิทธิภาพ5 อัตราส่วนทางการเงินที่เจ้าของ SME ทุกคนควรรู้
1. อัตราส่วนสภาพคล่อง (Current Ratio)
อัตราส่วนนี้บอกความสามารถในการชำระหนี้ระยะสั้น สูตร: สินทรัพย์หมุนเวียน ÷ หนี้สินหมุนเวียน ค่ามาตรฐานควรอยู่ที่ 1.5-2.0 เท่า
ตัวอย่าง: ร้านค้ามีสินทรัพย์หมุนเวียน 500,000 บาท หนี้สินหมุนเวียน 250,000 บาท Current Ratio = 2.0 ซึ่งดีมาก หากต่ำกว่า 1.0 แสดงว่ามีความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง
2. อัตราส่วนหนี้สินต่อส่วนทุน (Debt-to-Equity Ratio)
วัดสัดส่วนการใช้หนี้ในการดำเนินกิจการ สูตร: หนี้สินรวม ÷ ส่วนทุนรวม สำหรับ SME ไทย ควรไม่เกิน 2.0
ข้อมูลจากสำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (สสว.) ปี 2565 พบว่า SME ที่มี D/E สูงกว่า 3.0 มีโอกาสปิดกิจการสูงถึง 40% ภายใน 3 ปี
3. อัตรากำไรขั้นต้น (Gross Profit Margin)
บอกความสามารถในการทำกำไรจากการขาย สูตร: (รายได้ - ต้นทุนขาย) ÷ รายได้ × 100 เช่น ขายสินค้าได้ 1,000,000 บาท ต้นทุน 600,000 บาท อัตรากำไรขั้นต้น = 40% ควรเปรียบเทียบกับค่าเฉลี่ยของอุตสาหกรรม หากต่ำกว่าคู่แข่งต้องปรับปรุงการควบคุมต้นทุน
“อัตราส่วนทางการเงินเปรียบเหมือนเครื่องวัดชีพจรของธุรกิจ ถ้าไม่รู้ว่าใจเต้นอ่อนหรือแรงจะรักษาไม่ถูกทาง” – ที่ปรึกษาทางการเงิน SMEการคำนวณอัตราส่วนทางการเงินทำได้ง่ายด้วยโปรแกรมบัญชีออนไลน์
4. อัตราผลตอบแทนจากสินทรัพย์ (Return on Assets: ROA)
วัดประสิทธิภาพการใช้สินทรัพย์สร้างกำไร สูตร: กำไรสุทธิ ÷ สินทรัพย์รวม × 100 ค่า ROA ที่ดีควรสูงกว่าดอกเบี้ยเงินกู้ ตัวอย่าง: กำไรสุทธิ 200,000 บาท สินทรัพย์รวม 2,000,000 บาท ROA = 10% หากดอกเบี้ยเงินกู้ 7% แสดงว่าลงทุนคุ้มค่า
5. อัตราหมุนเวียนของลูกหนี้ (Accounts Receivable Turnover)
บอกว่าธุรกิจเก็บเงินจากลูกค้าได้เร็วแค่ไหน สูตร: ยอดขายเชื่อสุทธิ ÷ ลูกหนี้การค้าเฉลี่ย ยิ่งสูงยิ่งดี เช่น ถ้าอัตราหมุนเวียน 12 ครั้งต่อปี แปลว่าเก็บหนี้ได้เฉลี่ย 30 วัน หากสูงเกินไปอาจมีนโยบายเครดิตที่เข้มงวดจนเสียลูกค้า
การวิเคราะห์อัตราส่วนทางการเงินร่วมกับทีมงานช่วยให้เห็นภาพรวมธุรกิจชัดเจนขึ้นวิธีนำอัตราส่วนทางการเงินไปใช้ให้เกิดประโยชน์
เริ่มจากการบันทึกบัญชีให้ถูกต้องและสม่ำเสมอ ใช้โปรแกรมบัญชีออนไลน์อย่าง ลองใช้ Grid Doc เพื่อคำนวณอัตราส่วนอัตโนมัติ หรือปรึกษาที่ปรึกษาทางการเงิน นอกจากนี้ยังสามารถเปรียบเทียบอัตราส่วนของธุรกิจกับคู่แข่งในอุตสาหกรรมเดียวกันได้ที่ เว็บไซต์หลักของ Grid Doc ที่มีข้อมูลแนวทางปฏิบัติ
- ตั้งเป้าอัตราส่วนสภาพคล่องไม่ต่ำกว่า 1.5
- ควบคุม D/E ให้ต่ำกว่า 2.0 เพื่อลดความเสี่ยง
- เพิ่มอัตรากำไรขั้นต้นด้วยการเจรจากับซัพพลายเออร์หรือลดของเสีย
- ติดตาม ROA ทุกไตรมาสเพื่อปรับกลยุทธ์
- ลดระยะเวลาเก็บหนี้ให้สั้นลงด้วยการให้ส่วนลดเงินสด
บทสรุป
อัตราส่วนทางการเงินเป็นเหมือนแผนที่นำทางธุรกิจ SME ให้ผ่านพ้นอุปสรรคและเติบโตอย่างยั่งยืน การรู้จักคำนวณและวิเคราะห์จะช่วยให้คุณตัดสินใจได้อย่างมั่นใจ ไม่ว่าจะเป็นการลงทุน การกู้เงิน หรือการขยายกิจการ เริ่มต้นตั้งแต่วันนี้ด้วยการจัดทำบัญชีอย่างเป็นระบบ แล้วนำข้อมูลมาวิเคราะห์อย่างสม่ำเสมอ